Bütün dünyanın nefesini tutarak beklediği ve Ankara’da düzenlenecek olan NATO zirvesi, salı günü başlıyor. En üst düzey güvenlik önlemlerinin alındığı ve uluslararası basının yakından takip ettiği bu toplantıya NATO üyesi 32 ülkenin devlet ve hükümet başkanları, binlerce diplomat, uzman ve gazeteci katılacak.
Bu zirve, Türkiye açısından tarihî bir anlam da taşıyor. 2026 Ankara Zirvesi, Türkiye’nin 2004 İstanbul Zirvesi’nden 22 yıl sonra ev sahipliği yaptığı ikinci NATO zirvesi olacak. Ancak bu kez şartlar çok daha farklı. Dünya, 2004’e kıyasla çok daha parçalı, çok daha kırılgan ve çok daha tehlikeli bir güvenlik ortamından geçiyor.
Bugün Rusya-Ukrayna savaşı dördüncü yılını geride bırakmış durumda. Orta Doğu’da Gazze, İran, Lübnan ve Hürmüz hattında büyük bir istikrarsızlık yaşanıyor. ABD-Çin rekabeti yalnızca Pasifik’le sınırlı kalmıyor; enerji yollarından teknoloji savaşlarına kadar çok geniş bir alana yayılıyor. Buna bir de ABD ile Avrupa arasında savunma harcamaları, yük paylaşımı ve stratejik öncelikler konusunda yaşanan gerilim ekleniyor.
Bu nedenle Ankara Zirvesi’nde yalnızca NATO’nun genişlemesi ya da klasik ittifak meseleleri ele alınmayacak. Çok daha temel sorular gündeme gelecek: NATO büyük ölçekli bir savaşa ne kadar hazır? İttifakın savunma üretim kapasitesi yeterli mi? Avrupa kendi güvenliği için daha fazla sorumluluk almaya gerçekten hazır mı? Türkiye bu yeni güvenlik denkleminde nasıl bir rol üstlenecek?
Ankara tercihi tesadüf değil
NATO Zirvesi’nin Ankara’da düzenlenmesi, sembolik olmaktan çok daha öte bir anlam taşıyor. Bu tercih, Türkiye’nin ittifak içindeki stratejik ağırlığının artık görmezden gelinemeyecek bir seviyeye ulaştığını gösteriyor.
Türkiye’nin NATO açısından önemi elbette yeni değil. Karadeniz’e, Kafkasya’ya, Orta Doğu’ya ve Doğu Akdeniz’e açılan jeopolitik konumu uzun yıllardır Ankara’yı ittifakın en kritik üyelerinden biri hâline getiriyor. Ancak bugün Türkiye’nin değeri artık yalnızca coğrafyasından kaynaklanmıyor.
Türkiye, son yıllarda savunma sanayiinde ciddi bir dönüşüm yaşadı. Artık yalnızca silah satın alan bir ülke değil; kendi sistemlerini geliştiren, ihraç eden, sahada test eden ve NATO ülkeleriyle ortak üretim imkânlarını konuşan bir aktör hâline geldi. İHA ve SİHA sistemleri, mühimmat, elektronik harp, hava savunması, deniz platformları ve düşük maliyetli ama etkili çözümler, Türkiye’yi NATO’nun bugün en fazla ihtiyaç duyduğu alanlarda öne çıkarıyor. Bu nedenle Ankara Zirvesi, aynı zamanda Türk savunma sanayiinin uluslararası vitrini olacak.
Ankara’nın zirve için seçtiği “Barışın Anahtarı Ankara” mottosu da dikkat çekiyor. Bu ifade, basit bir slogan olmanın çok daha ötesinde, Türkiye’nin son yıllarda üstlendiği arabulucu, oyun kurucu ve kriz çözücü rolü yansıtıyor.
Türkiye, insani diplomasi vizyonu çerçevesinde dünyada en fazla insani yardım yapan ve en fazla göçmene ev sahipliği yapan ülkelerden biri oldu. Ancak bununla yetinmedi. Küresel krizlerde diplomatik inisiyatif alarak, farklı taraflarla aynı anda konuşabilen nadir aktörlerden biri hâline geldi.
Rusya-Ukrayna savaşında Tahıl Koridoru bunun en güçlü örneklerinden biri oldu. Türkiye, Birleşmiş Milletler’le birlikte iki savaşan tarafı aynı masa etrafında buluşturdu ve milyonlarca ton tahılın dünya piyasalarına ulaşmasını sağladı. Bu yalnızca diplomatik bir başarı olarak kalmadı; aynı zamanda küresel gıda krizinin daha da derinleşmesini engelleyen stratejik bir hamleye dönüştü.
Karabağ sürecinde Türkiye’nin Azerbaycan’a verdiği stratejik destek, otuz yıldır donmuş görünen bir dosyada dengeleri değiştirdi. Somali-Etiyopya geriliminde Ankara arabulucu rol üstlendi. Gazze, İran, Suriye ve Ukrayna gibi dosyalarda ise Türkiye, hem Batı’yla hem bölge ülkeleriyle hem de çatışmanın taraflarıyla konuşabilen az sayıdaki ülkeden biri olarak öne çıktı.
Bu nedenle NATO Zirvesi’nin Türkiye’de düzenlenmesi, yalnızca Ankara’ya verilen diplomatik bir ev sahipliği görevi olarak okunamaz. Bu tercih, aynı zamanda NATO’nun Türkiye’nin bölgesel ve küresel barışa, istikrara ve güvenliğe yaptığı katkıyı kabul ettiğini de gösteriyor.
Ankara Zirvesi Türkiye için bir dönüm noktası olabilir
2026 Ankara Zirvesi, Türkiye’ye üç temel alanda önemli fırsatlar sunabilir.
Birinci fırsat savunma sanayiinde ortaya çıkıyor. NATO bugün yeniden silahlanma, üretim kapasitesini artırma ve teknolojik caydırıcılığı güçlendirme arayışında. Ukrayna savaşı, Batı’nın mühimmat stoklarının, hava savunma sistemlerinin ve üretim altyapısının sanıldığı kadar güçlü olmadığını gösterdi. Bu noktada Türkiye’nin hızlı üretim kapasitesi, sahada başarısını kanıtlamış sistemleri ve daha düşük maliyetli çözümleri ittifak için stratejik değer taşıyor.
Ankara Zirvesi bu açıdan Türkiye’ye yalnızca ürünlerini tanıtma imkânı vermeyecek; Türk savunma sanayiini NATO’nun uzun vadeli üretim planlarının parçası hâline getirme fırsatı da sunacak. Bu, Türkiye’nin savunma ihracatını artırmasının ötesinde, ülkenin Batı güvenlik mimarisinde daha kalıcı ve vazgeçilmez bir yere oturması anlamına gelebilir.
İkinci fırsat, ABD ile ilişkilerde yeni bir sayfa açılmasıyla ilgili. Son yıllarda Türkiye-ABD ilişkilerinde F-35 programı, CAATSA yaptırımları ve savunma sanayii kısıtlamaları önemli gerilim başlıkları oldu. Ancak Ankara Zirvesi, bu konularda yeni bir zemin oluşmasına katkı sağlayabilir.
KAAN savaş uçağı için GE F110 motorlarının Türkiye’ye satışı, F-35 programına dönüş ihtimali ve CAATSA yaptırımlarının kaldırılması gibi başlıklar, zirve sürecinde daha güçlü biçimde gündeme gelebilir. Trump yönetiminin KAAN’da kullanılacak GE motorlarının satışını ilerletmeye hazırlanması, savunma alanında yeni bir pragmatizmin ortaya çıkabileceğine işaret ediyor.
Üçüncü fırsat ise Avrupa güvenliğiyle bağlantılı. Avrupa bugün savunma kapasitesini artırmaya çalışıyor. Ancak Türkiye’yi dışarıda bırakarak gerçekçi bir Avrupa güvenlik mimarisi kurması mümkün değil. Türkiye, NATO’nun en büyük ordularından birine, gelişen bir savunma sanayiine ve Karadeniz’den Orta Doğu’ya uzanan geniş bir stratejik etki alanına sahip. Buna rağmen Ankara’nın Avrupa’nın SAFE savunma programının dışında tutulması, Avrupa’nın kendi güvenliği konusunda hâlâ siyasi reflekslerle hareket ettiğini gösteriyor.
Ankara Zirvesi, Türkiye’nin Batı’ya şu mesajı vermesi için önemli bir fırsat sunacak: Türkiye olmadan Avrupa güvenliği eksik kalır. Avrupa’nın güvenliği yalnızca Brüksel’de, Paris’te ya da Berlin’de tasarlanamaz. Karadeniz’in, Doğu Akdeniz’in, Kafkasya’nın ve Orta Doğu’nun güvenlik gerçekleri hesaba katılmadan kalıcı bir Avrupa güvenlik düzeni kurulamaz.
Sonuç olarak bugün bütün dünyanın gözleri Ankara’ya çevrilmiş durumda. 2026 NATO Zirvesi, Türkiye’ye savunma sanayiinden diplomasiye, ABD ile ilişkilerden Avrupa güvenliğine kadar birçok alanda önemli fırsatlar sunarken, aynı zamanda Ankara’nın hassas denge siyasetini de test edecek. Türkiye, NATO içindeki ağırlığını artırırken Rusya ile ilişkilerinde bu dengeyi nasıl koruyacak? Hakan Fidan’ın zirve öncesi Moskova ziyareti bu hassasiyeti yönetme çabasının bir parçası mıydı? İsrail, Yunanistan ve Türkiye’nin bölgesel rakipleri Ankara’nın NATO içinde daha görünür ve güçlü bir aktöre dönüşmesini nasıl okuyacak? Bütün bu soruların cevabını önümüzdeki günlerde alacağız. Ancak şimdiden görünen bir gerçek var: Ancak şimdiden görünen bir gerçek var: Ankara Zirvesi, Türkiye’nin NATO içindeki önemini artırırken bölgesel güç dengelerini de yeniden şekillendirecek.
