16 Ağustos 2026’da ilan edilen Fethiye-Kaş Deniz Milli Parkı yaklaşık 21 bin 700 kilometrekarelik çok geniş bir alanı kapsıyor. Kuzey Ege’de de ikinci bir deniz milli parkı oluşturuldu. Tarım ve Orman Bakanlığı kararın amacını deniz ekosistemlerinin ve biyolojik çeşitliliğin korunması olarak açıklıyor. Bu çevresel gerekçe önemli. Ancak kararın jeopolitik anlamını kavramak için bir yıl geriye gitmek gerekiyor.
Türkiye, Fethiye-Kaş ve Kuzey Ege’deki bu alanları ilk kez 2026’da belirlemedi. Ankara’nın Nisan 2025’te açıkladığı Deniz Mekânsal Planlama Haritasında söz konusu bölgeler zaten yer alıyordu ve Ağustos 2025’te “deniz koruma alanı” olarak işaretlenmişti. Yeni olan, bu alanların Cumhurbaşkanı kararıyla deniz milli parkı statüsüne geçirilmesi. Başka bir ifadeyle Türkiye, haritada gösterdiği alanları artık somut bir idari düzenlemenin konusu hâline getiriyor.
Sürecin Yunanistan boyutu da önemli. Atina, Nisan 2024’te Ege ve İyon Denizi’nde iki büyük deniz parkı kuracağını açıklamış, Türkiye buna tepki göstermişti. Yunanistan parkları Temmuz 2025’te resmen ilan ettiğinde Ankara da kendi deniz koruma alanlarını oluşturacağını duyurdu. Reuters’ın da dikkat çektiği gibi, çevre koruma meselesi kısa sürede iki ülke arasındaki daha eski deniz yetki alanı anlaşmazlıklarıyla iç içe geçti.
Fethiye-Kaş parkını özellikle hassas hâle getiren ise Meis Adası. Yunanistan, Türkiye kıyılarına birkaç kilometre uzaklıktaki Meis’in de geniş bir kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge üretebileceğini savunuyor. Türkiye ise küçük ve Anadolu kıyılarına çok yakın bir adanın, Türkiye’nin uzun Akdeniz kıyısını kesecek büyüklükte bir deniz alanı yaratamayacağını ileri sürüyor.
Bu tartışma yalnızca haritada kimin daha fazla denize sahip olacağı meselesi değil. Deniz yetki alanı, aynı zamanda enerji aramalarını, bilimsel araştırmaları, denizaltı kablolarını ve doğal kaynakların kullanımını kimin düzenleyebileceği demek.
Fethiye-Kaş Deniz Milli Parkı tam da bu nedenle önemli. Park ilanı Türkiye’ye tek başına yeni bir kıta sahanlığı veya MEB kazandırmıyor. Ancak Ankara, kendi deniz yetki alanı anlayışıyla uyumlu gördüğü geniş bir sahada planlama, çevre koruması ve idari yönetim uygulamaya başlıyor. Böylece Mavi Vatan haritasının arkasına sürekli devlet uygulaması ekleniyor.
Yunanistan’daki rahatsızlığın temelinde de bu bulunuyor. Atina, parkın Yunan kıta sahanlığı olarak gördüğü alanlara uzandığını savunurken Yunan medyasında “Meis çevreleniyor” yorumları yapılıyor. Emekli Tümamiral Cihat Yaycı ise kararın en önemli sonuçlarından birinin Türkiye’nin denizlerdeki “düzenleme, yönetme ve denetleme kapasitesini” görünür hâle getirmesi olduğunu söylüyor. Yaycı’ya göre Ankara böylece Atina’nın “Ben ilan ederim, Türkiye yalnızca itiraz eder” yaklaşımını da kırmış oluyor.
Mavi Vatan artık harita değil, sahada uygulanan bir stratejiye dönüşüyor
Deniz milli parklarını daha önemli hale getiren gelişme ise Doğu Akdeniz’de enerji ve altyapı rekabetinin yeniden hızlanması.
Bunun merkezinde Yunanistan ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’ni denizaltından birbirine bağlamayı amaçlayan Büyük Deniz Elektrik Bağlantısı bulunuyor. Projenin daha sonra İsrail’e kadar uzatılması planlanıyor. Avrupa Birliği projeye yüz milyonlarca avro destek sağlıyor.
Türkiye açısından sorun elektrik kablosunun kendisinden çok, kablonun hangi deniz yetki alanından geçirileceği.
Kablo döşenmeden önce deniz tabanında araştırmalar yapılması gerekiyor. Bu araştırmaların bir bölümü Girit’in doğusunda, Kasos ve Karpathos çevresinde, Türkiye ile Yunanistan’ın deniz yetki alanı tezlerinin çakıştığı bölgelerde gerçekleştiriliyor. Temmuz 2024’te araştırma gemisinin Kasos açıklarındaki faaliyetleri sırasında Türk deniz unsurlarının bölgeye gelmesi üzerine çalışmalar durmuştu.
Bu olay, elektrik hattının aslında neden büyük bir jeopolitik mesele olduğunu gösteriyor. Yunanistan burada araştırma yaparak ve kablo döşeyerek kendi deniz yetki alanı anlayışını sahada uygulamış oluyor. Türkiye ise aynı bölgenin bir kısmını kendi kıta sahanlığı içinde görüyor. Dolayısıyla Ankara açısından projenin ilerlemesi yalnızca bir enerji yatırımının tamamlanması değil, Yunanistan’ın deniz yetki alanı tezlerinin fiilen yerleşmesi anlamına gelebilir.
Ağustos 2026’da Fransız yatırım grubu Meridiam’ın projede yüzde 66 çoğunluk hissesi almak üzere anlaşma imzalaması bu nedenle önemli. Kathimerini, gelişmeyi “Fransız katılımı kablonun önünü açıyor” şeklinde yorumladı ve Atina’nın Fransız varlığını Türkiye ile yeni bir gerilim yaşanması halinde siyasi bir güvence olarak gördüğünü yazdı.
Fethiye-Kaş Deniz Milli Parkı da işte bu daha geniş mücadelenin içinde anlam kazanıyor. Yunanistan ve GKRY stratejik altyapı projeleriyle kendi deniz yetki alanı anlayışlarını sahada somutlaştırırken Türkiye de Deniz Mekânsal Planlama Haritası, deniz koruma alanları ve milli parklar üzerinden kendi tezlerini devlet uygulamasına dönüştürüyor.
Üstelik rekabet elektrik hattıyla sınırlı değil. İtalyan Eni ile Fransız TotalEnergies, Temmuz sonunda GKRY’nin 6 numaralı ruhsat sahasındaki Cronos doğal gaz yatağının geliştirilmesi için nihai yatırım kararını aldı. Türkiye ise yıllardır GKRY’nin tek taraflı hidrokarbon ruhsatlandırmasına itiraz ediyor. Böylece elektrik kabloları, doğal gaz sahaları, Avrupa Birliği finansmanı ve Fransız yatırımları aynı Doğu Akdeniz coğrafyasında birleşmeye başlıyor.
Bu tablo Türkiye açısından Mavi Vatan politikasını daha da önemli hâle getiriyor. Çünkü mesele artık yalnızca Yunanistan ile deniz sınırlarının nereden geçeceği değil; bu sınırlar kesinleşmeden bölgede oluşturulan enerji ve altyapı ağlarının gelecekte fiilî bir düzen yaratıp yaratmayacağı.
Sıradaki kritik adım ise kamuoyunda “Mavi Vatan Yasası” olarak anılan Türk Deniz Yetki Alanları Kanunu olabilir. Hazırlanan taslak; karasuları, kıta sahanlığı, münhasır ekonomik bölge ve diğer deniz alanlarını tek bir hukuki çerçevede düzenlemeyi amaçlıyor. Denizaltı kabloları, bilimsel araştırmalar ve enerji faaliyetlerinin de taslakta yer alması, düzenlemeyi doğrudan bugünkü Doğu Akdeniz rekabetiyle bağlantılı hâle getiriyor.
Haber kaynaklarına göre, bu konudaki çalışmalar Meclis takvimi nedeniyle sonbahara kalırken, Yunan basını da Ekim ayını yakından takip ediyor.
Bütün bu gelişmeler yan yana getirildiğinde güçlü bir stratejik çizgi ortaya çıkıyor: Yunanistan deniz parklarını ve kendi Deniz Mekânsal Planlama Haritasını ilan etti. Türkiye karşı haritasını yayımladı, deniz koruma alanlarını belirledi ve şimdi bunları milli park statüsüne taşıdı. Aynı sırada Yunanistan-GKRY elektrik bağlantısı Fransız sermayesiyle yeniden hız kazanıyor ve GKRY açıklarındaki doğal gaz projeleri üretim aşamasına yaklaşıyor. Türkiye ise kendi deniz yetki alanlarını kapsamlı bir kanunla iç hukuka taşımaya hazırlanıyor.
Mavi Vatan böylece yalnızca bir harita olmaktan çıkıyor. Ankara, denizlerde savunduğu tezlerin arkasına planlama, çevre koruması, idari uygulama ve giderek hukuk koyuyor. Fethiye-Kaş Deniz Milli Parkı’nın asıl önemi de burada: Türkiye, Doğu Akdeniz’de yalnızca “bu alanlarda hakkım var” demek yerine, bu alanlarda devlet olarak hareket etmeye başlıyor.
